Het plat maken van een opgerold kunstwerk.
Een opgerold kunstwerk kan soms best spannend voelen. Je wilt het niet beschadigen, maar je wilt wel dat het weer mooi plat ligt.
Geen zorgen, met de juiste aanpak lukt dit prima. Je kunt een opgerold kunstwerk plat maken zonder dat je kunstwerk beschadigt. Het gaat om geduld en de juiste techniek.
Veilig uitrollen van kunstwerken
Begin altijd op een schone ondergrond. Een tafel of vloer zonder stof en vuil is ideaal.
Vuil kan namelijk blijven plakken aan de inkt of het papier, en dat wil je niet.
Zorg dat je werkruimte droog is. Vocht is de vijand van alcoholinkt kunst. Leg het opgerolde kunstwerk voorzichtig neer.
Rol het kunstwerk altijd met de beeldzijde naar buiten uit. Dit vermindert de spanning in het papier. Als je het met de beeldzijde naar binnen uitrolt, ontstaan er sneller kreukels of scheuren. Gebruik je handen om het papier langzaam open te vouwen.
Druk niet te hard. Laat het gewicht van het papier zelf het werk doen.
Rol het kunstwerk altijd met de beeldzijde naar buiten uit om de spanning te verminderen.
Als je merkt dat het papier weer wil oprollen, leg er dan voorzichtig iets zwaars op de hoeken. Gebruik geen boeken op de inkt zelf, maar op de randen.
Als je kunstwerk op dibond of aluminium is gedrukt, is het vaak stijver. Deze materialen rol je minder snel uit. Hier gebruik je een andere aanpak, maar de basis blijft hetzelfde: werk voorzichtig en schoon.
Methoden om het werk plat te krijgen
Nadat je het kunstwerk hebt uitgerold, is het tijd om het plat te houden. De makkelijkste manier is gewicht.
Gebruik schone, droge objecten. Denk aan zware boeken, een schoenendoos of speciale persplaten van aluminium.
Leg het kunstwerk met de beeldzijde naar boven op een schoon vel zuurvrij papier. Dit beschermt de inkt tegen krassen en vingerafdrukken. Daarop leg je je gewicht.
Boeken zijn handig, maar zorg dat ze gelijkmatig verdeeld zijn. Een paar grote boeken van ongeveer 2 kilo per stuk werkt prima.
Je kunt ook een voorzichtig tegenrollen proberen. Rol het kunstwerk lichtjes in de tegengestelde richting. Doe dit stap voor stap, niet in één keer. Als je te snel gaat, ontstaan er vouwen of scheuren.
Dit is vooral belangrijk bij dunner papier, zoals aquarelpapier van 300 gram.
Voor kunstwerken op aluminium dibond is gewicht vaak niet nodig. Deze materialen zijn al stabiel. Als er een lichte kromming in zit, leg je het kunstwerk simpelweg onder een zwaar voorwerp.
Een stapel boeken van 5 tot 10 kilo kan helpen. Laat het minimaal 24 uur liggen.
Er zijn ook speciale kunstpersen te koop. Een eenvoudige aluminium pers kost tussen de €50 en €150. Deze zijn handig als je regelmatig kunstwerken plat moet maken. Voor de meeste hobbyisten zijn boeken echter voldoende.
Wat je moet vermijden
Hitte is een grote boosdoener. Gebruik nooit een föhn of een strijkijzer.
Alcoholinkt kan smelten of verkleuren door hitte. Het papier kan kromtrekken of verbranden.
Heb geduld en laat het gewicht zijn werk doen. Te snelle druk is ook gevaarlijk. Druk niet hard op de inkt, vooral niet bij alcoholinkt kunst.
Alcoholinkt kan uitlopen of vlekken geven als je het te veel bewerkt. Werk rustig en geef het de tijd. Sommige kunstwerken hebben een paar dagen nodig om volledig plat te liggen. Vermijd ook vocht.
Leg het kunstwerk niet op een vochtige ondergrond. Vocht kan de inkt laten uitlopen of het papier laten opzetten.
Zorg voor een droge, goed geventileerde ruimte. Gebruik geen scherpe voorwerpen om het papier plat te drukken.
Een mes of scherp potlood kan krassen maken of scheuren veroorzaken. Blijf bij zachte materialen zoals boeken of speciale persplaten.
Wanneer professionele hulp nodig is
Sommige kunstwerken zijn te kwetsbaar om zelf te behandelen. Als je kunstwerk oud is of op antiek papier is gedrukt, kan het verstandig zijn om een professional in te schakelen.
Een restaurateur kan het kunstwerk veilig plat maken zonder schade. Mocht je per ongeluk een kras in je kunstwerk hebben, dan kan een expert dit vaak onzichtbaar herstellen. Kunstwerken met delicate alcoholinkt technieken hebben soms extra zorg nodig.
Alcoholinkt kan gevoelig zijn voor druk en vocht. Als je twijfelt, vraag dan advies bij een gespecialiseerde kunstwinkel of galerie. Zij weten precies hoe ze jouw alcoholinkt kunst kunnen ophangen zonder het materiaal te beschadigen.
Ook bij grote kunstwerken op aluminium dibond kan professionele hulp handig zijn. Sommige werken zijn te groot voor een standaard boekenpers.
Een professional heeft de juiste apparatuur om dit veilig te doen. De kosten voor professionele hulp variëren. Een eenvoudige behandeling kost tussen de €20 en €50. Complexe restauraties kunnen oplopen tot €150 of meer. Vraag altijd eerst een offerte aan.
Opslag na het platmaken
Als je kunstwerk eenmaal plat is, wil je het zo houden. Inlijsten is de beste optie.
Kies voor een lijst met museumglas of acrylglas. Dit beschermt tegen UV-licht en stof. Een lijst met aluminium rand is stevig en modern.
Prijzen voor lijsten beginnen bij €30 voor een standaard maat. Als je niet direct wilt inlijsten, bewaar het kunstwerk dan plat in een map.
Gebruik een zuurvrije map van archival kwaliteit. Deze kosten ongeveer €10 tot €20.
Leg het kunstwerk met de beeldzijde naar boven op een vel zuurvrij papier. Vouw de map voorzichtig dicht. Vermijd stapelen zonder bescherming. Leg niet te veel kunstwerken op elkaar zonder tussenlagen.
Dit kan drukplekken of vlekken veroorzaken. Gebruik tussenlagen van zuurvrij papier of baking paper om kromtrekken van Yupo papier te voorkomen.
Bewaar het kunstwerk op een droge, donkere plek. Vocht en licht zijn de grootste vijanden. Een kast of lade is ideaal.
Zorg dat de temperatuur stabiel is. Extreme temperatuurswisselingen kunnen het papier beschadigen.
Veelgestelde vragen
Hoe krijg ik een opgerold schilderij plat?
Rol het voorzichtig in de tegenovergestelde richting en leg het onder een schoon, zwaar object (zoals boeken) op een vlakke ondergrond.
Gebruik zuurvrij papier ter bescherming. Mag ik een föhn gebruiken om het papier plat te krijgen?
Nee, hitte kan het papier of de inkt beschadigen.
Gebruik liever geduld en gewicht. Alcoholinkt is gevoelig voor warmte. Hoe lang moet een kunstwerk onder gewicht liggen?
Dit varieert van 24 uur tot enkele dagen, afhankelijk van de dikte van het papier. Dunner papier heeft minder tijd nodig dan dik aquarelpapier.
Moet ik het kunstwerk met de beeldzijde naar boven of beneden leggen?
Leg het altijd met de beeldzijde naar boven op een schoon vel zuurvrij papier om krassen te voorkomen.
Kan ik het kunstwerk direct inlijsten?
Ja, inlijsten is de beste manier om het kunstwerk permanent plat te houden. Kies voor een lijst met museumglas voor optimale bescherming. Met deze tips maak je je opgerolde kunstwerk weer mooi plat. Neem je tijd, werk voorzichtig en geniet van je kunstwerk!